Związek Powiatów Polskich przedstawił negatywną opinię dotyczącą projektu „Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.", który jest przedmiotem obiegowego opiniowania przez stronę samorządową. Stanowisko zostało przekazane współprzewodniczącym Zespołu ds. Międzynarodowych Unii Europejskiej i Polityki Regionalnej Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

Priorytet zatrudnienia w projekcie Strategii

W projekcie Strategii zatrudnieniu poświęcono cały Priorytet 1.4: Rynek pracy włączający różne grupy społeczne, wskazując na zmianę roli powiatowych urzędów pracy, kładąc nacisk na aktywizację zawodową osób młodych, osób z niepełnosprawnościami, w wieku 50+, czy rozwój ekonomii społecznej.

Rozbieżność między założeniami a polityką rządu

Związek Powiatów Polskich konsekwentnie podnosi, że oczekiwania te rażąco rozmijają się z aktualną polityką rządu.

W 2026 r. w ustawie budżetowej, bez żadnego uzasadnienia, zmniejszono środki na formy pomocy realizowane na podstawie ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia. Ponieważ z ograniczonej puli konieczne było dodatkowo zabezpieczenie środków na projekty EFS+, niektóre powiatowe urzędy pracy zostały zupełnie pozbawione środków na aktywizację osób bezrobotnych i poszukujących pracy (województwo opolskie i łódzkie) albo środki te zostały drastycznie obniżone.

Obniżenie środków o 80% odnotowały m.in. województwo świętokrzyskie czy lubelskie. Są to województwa, w których nadal występuje wysoka stopa bezrobocia – w części powiatów powyżej 10%.

Stan Funduszu Pracy

Związek Powiatów Polskich zwraca uwagę, że przyczyna limitowania środków na aktywizację zawodową nie leży w spadku przychodów z tytułu składki na Funduszu Pracy.

Zgodnie z ustawą budżetową stan środków Funduszu Pracy na początek roku wynosi 25,5 mld zł, a na koniec 2026 r. mają wynieść 27,8 mld zł. Tylko wpływy ze składek pracodawców mają wynieść przeszło 11 mld zł, a wszystkie wydatki Funduszu Pracy zostały zaplanowane na 10,1 mld zł. Odsetki od środków skumulowanych na rachunku Funduszu mają przynieść aż 420 mln zł – przeszło 50% kwoty, jaką wszystkie powiaty w Polsce będą dysponowały na realizację zadań w zakresie aktywizacji zawodowej poza EFS+.

Konsekwencje dla rozwoju terytorialnego

Organizacja wskazuje, że brak możliwości podjęcia działań w zakresie aktywizacji zawodowej będzie miał bezpośrednie przełożenie na brak możliwości realizacji jednego z celów horyzontalnych założonych w projekcie Strategii, tj. zapewnienia zrównoważonego rozwoju terytorialnego opartego na policentrycznej sieci osadniczej.

Kwestia zapisów finansowych w Strategii

Związek Powiatów Polskich kwestionuje argument, jaki padł ze strony rządowej na ostatnim posiedzeniu Zespołu, że w Strategii nie można zawierać zapisów odnoszących się do finansowania przewidzianych w niej zadań. Projekt Strategii już obecnie takie zapisy zawiera.

Dla przykładu na stronie 129 znalazł się zapis odnoszący się do Rządowego Funduszu Rozwoju Dróg, gdzie wskazano: „Zadania z tego Funduszu będą realizowane do 2030 r., a przewidziane środki to ponad 30 mld zł. Działania będą kontynuowane również po 2030 r.".

Stanowisko organizacji

Jako organizacja reprezentująca interesy powiatów Związek Powiatów Polskich nie może pozwolić sobie na to, aby powiaty były w przyszłości rozliczane z niezrealizowania założeń Strategii, jeżeli pozbawia się je podstawowych narzędzi finansowych.

Organizacja podkreśla, że jej opinia do projektu Strategii nie powinna być dla nikogo zaskoczeniem. Związek Powiatów Polskich na przestrzeni ostatnich miesięcy w trakcie prac parlamentarnych nad projektem budżetu, w trakcie prac nad projektem Strategii, w korespondencji kierowanej do Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej, przez swoich przedstawicieli w Radzie Rynku Pracy oraz w ramach prac Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego wielokrotnie wskazywał na brak środków na aktywizację zawodową.

Związek stwierdza, że niestety dotychczasowa postawa przedstawicieli rządu świadczy o bagatelizowaniu, a wręcz lekceważeniu problemu.

Z pełną treścią wystąpienia ZPP można zapoznać się TUTAJ.