Związek Powiatów Polskich skierował do Ministerstwa Zdrowia pismo z prośbą o pilną zmianę komunikatu w sprawie wykazu dokumentów poświadczających znajomość języka polskiego przez lekarzy i lekarzy dentystów z państw trzecich wykonujących zawód w trybie uproszczonym. 

Kontekst sprawy

Od 2020 roku obowiązują w Polsce przepisy umożliwiające uproszczony dostęp do wykonywania zawodów lekarza i lekarza dentysty obywatelom tzw. państw trzecich. Na ich podstawie ponad pięć tysięcy medyków zasiliło polskie szpitale i poradnie, przyczyniając się do wzrostu dostępności świadczeń zdrowotnych. ZPP wskazuje, że lekarze ci, bardzo często wykonują zawód w obszarach deficytowych, zarówno w związku ze słabnącym zainteresowaniem ich wyborem przez polskich lekarzy (chirurgia ogólna, choroby wewnętrzne, medycyna ratunkowa, pediatria), jak i dużym zapotrzebowaniem (anestezjologia i intensywna terapia, medycyna rodzinna).

Organizacja odnotowuje, że przepisy regulujące system uproszczonego dostępu wielokrotnie podlegały zmianie, a od 2024 roku – w kierunku ograniczającym lub utrudniającym podjęcie pracy w Polsce. ZPP przywołuje zmianę wprowadzoną ustawą z dnia 15 maja 2024 roku o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, która nałożyła na lekarzy i lekarzy dentystów z państw trzecich – zarówno tych, którzy uzyskali już zgodę na wykonywanie zawodu w Polsce, jak i tych, którzy mieli o nią wystąpić – obowiązek znajomości języka polskiego na poziomie biegłości językowej co najmniej B1. Lekarze, którzy uzyskali prawo wykonywania zawodu przed wejściem w życie tej nowelizacji, zobowiązani są do przedłożenia stosownego dokumentu do dnia 1 maja 2026 roku pod rygorem utraty prawa wykonywania zawodu.

Istota problemu

ZPP uznaje sam obowiązek potwierdzenia znajomości języka polskiego za uzasadniony. Zastrzeżenia organizacji dotyczą natomiast wykazu dokumentów, którymi lekarz może się posłużyć w celu wykazania tej znajomości, publikowanego przez Ministra Zdrowia w Biuletynie Informacji Publicznej. ZPP ocenia ten wykaz jako niekompletny i znacząco utrudniający wywiązanie się z ustawowych zobowiązań. Wskazuje przy tym, że wykaz wprowadzono w sposób niepodlegający konsultacjom publicznym, co wyeliminowało możliwość szerszej debaty i zgłoszenia uwag.

Zgodnie z komunikatem Ministra Zdrowia z dnia 24 października 2024 roku dokumentami poświadczającymi znajomość języka polskiego na poziomie co najmniej B1 są: wynik egzaminu przeprowadzanego przez Naczelną Radę Lekarską (ZPP zaznacza, że weryfikuje on poziom B2, a więc wyższy od wymaganego), świadectwo dojrzałości uzyskane po egzaminie w języku polskim, świadectwa zdania wybranych egzaminów lekarskich przeprowadzanych w języku polskim, dokument potwierdzający znajomość języka polskiego na poziomie B1 lub wyższym wydany po złożeniu z wynikiem pozytywnym egzaminu z języka polskiego jako obcego przeprowadzonego przez podmiot uprawniony z główną siedzibą na terytorium Polski oraz dokument potwierdzający nabycie obywatelstwa polskiego.

Zarzut pominięcia egzaminu TELC

ZPP wskazuje, że w wykazie zabrakło uznawanego w obrocie prawnym egzaminu TELC (The European Language Certificates), który stanowi międzynarodowy system certyfikatów potwierdzających znajomość języków obcych, w tym polskiego jako obcego, na poziomach A1–C2 według skali CEFR. Egzaminy TELC są – zdaniem organizacji – organizowane przez licencjonowane ośrodki, w tym uniwersytety i szkoły językowe, i sprawdzają praktyczne umiejętności słuchania, czytania, pisania i mówienia.

ZPP podkreśla dostępność tego egzaminu: odbywa się on kilka razy w miesiącu, z możliwością zwiększenia liczby terminów przez ośrodki egzaminacyjne. Dla porównania organizacja wskazuje, że w 2025 roku odbyły się jedynie cztery sesje egzaminacyjne przeprowadzane przez ośrodki z listy podmiotów uprawnionych.

Organizacja wskazuje, że egzamin TELC uznawany jest jako wiarygodne źródło potwierdzające znajomość języka polskiego/obcego w takich obszarach jak:

• szkolnictwo wyższe: rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 30 lipca 2025 roku w sprawie rodzajów dokumentów poświadczających znajomość języka, w którym odbywa się kształcenie na studiach, które uwzględnia TELC jako dokument potwierdzający znajomość języka polskiego na poziomie co najmniej B2;
• procedury pobytowe rezydenta UE: rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 maja 2023 roku, które rozszerzyło katalog dokumentów uznawanych w postępowaniu o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE o certyfikaty TELC na poziomie B1;
• system edukacji: rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 14 września 2023 roku w sprawie kwalifikacji wymaganych od nauczycieli, które wskazuje TELC jako jeden z egzaminów potwierdzających kwalifikacje do nauczania języków obcych w polskich szkołach.

Żądanie i jego zakres

ZPP zwraca się z prośbą o pilną zmianę komunikatu w sprawie ogłoszenia wykazu dokumentów poświadczających znajomość przez lekarzy i lekarzy dentystów języka polskiego minimum na poziomie B1 poprzez uwzględnienie egzaminu telc GmbH, WBT Weiterbildungs-Testsysteme GmbH (TELC), w terminie umożliwiającym posłużenie się certyfikatem tego egzaminu w okręgowych izbach lekarskich do 1 maja 2026 r. 

Organizacja zaznacza, że wielu lekarzy i lekarzy dentystów posiada zdany egzamin TELC z uwagi na konieczność legalizacji pobytu poprzez uzyskanie statusu rezydenta długoterminowego, co po zmianie wykazu umożliwiłoby im kontynuację zatrudnienia i wykonywania zawodu w Polsce.

ZPP rozszerza wniosek na analogiczną sytuację osób wykonujących zawody pielęgniarki i położnej, wnosząc o odpowiednie skorygowanie wykazu dokumentów poświadczających znajomość języka polskiego dla tych zawodów. Organizacja przestrzega przed utratą przez podmioty lecznicze zaadaptowanej i zweryfikowanej kadry medycznej, która często ma decydujący wpływ na ciągłość udzielania świadczeń, zwłaszcza w mniejszych ośrodkach.