Samorządy podsumowały reformę finansowania JST. „Była potrzebna, jednak wymaga korekt” – mówią, a Ministerstwo Finansów deklaruje współpracę przy pracach nad jej udoskonalaniem.

W środę, 1 lipca, odbyło się posiedzenie plenarne Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Najdłuższa dyskusja dotyczyła skutków obowiązywania nowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Wiele emocji wzbudził również temat uzgadniania projektu planu ogólnego gminy dla terenów chronionych z Regionalną Dyrekcją Ochrony Środowiska oraz z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie.

Obradom przewodniczyli Prezydent Wodzisławia Śląskiego Mieczysław Kieca oraz Wiceminister Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański.

Związek Powiatów Polskich reprezentowali Wiceprezes Zarządu Jan Grabkowski, Dyrektor Biura Rudolf Borusiewicz oraz jego Zastępca Grzegorz P. Kubalski.

Nowa ustawa o dochodach JST – wnioski i propozycje

W odpowiedzi na ewaluację ustawy o dochodach JST, przedstawioną przez Ministerstwo Finansów w poprzednim tygodniu, strona samorządowa zaprezentowała własne stanowisko w tym temacie oraz konkretne propozycje zmian legislacyjnych.

Samorządy potwierdzają, że reforma była potrzebna, jednocześnie chcą nadal nad nią pracować. Formułowana przez nie główna teza mówi, że wzrost dochodów sektora ogółem nie oznacza stabilności finansowej każdej jednostki.

– Nie kwestionujemy danych przedstawionych przez Ministerstwo Finansów dotyczących wzrostu dochodów całego sektora. Zwracamy jednak uwagę, że z perspektywy samorządów również ważne jest to, jak ten wzrost został rozłożony pomiędzy poszczególne jednostki samorządu terytorialnego. Analiza skutków obowiązywania ustawy pokazuje bowiem, że część samorządów odnotowała spadek dochodów transferowych w stosunku do roku poprzedniego. To oznacza, że ocena funkcjonowania systemu nie może opierać się wyłącznie na danych zagregowanych. Musimy również uwzględnić doświadczenie konkretnych, pojedynczych miast, gmin, powiatów i województw – mówił Mieczysław Kieca.

Korporacje skupiły się na omówieniu sześciu obszarów, mających zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania całego systemu: stabilności dochodów JST; sposobie funkcjonowania mechanizmów opartych na podatkach PIT i CIT; sposobie alokacji środków publicznych i określania potrzeb finansowych; jakości danych oraz funkcjonowaniu algorytmów będących podstawą podziału środków; kwestii płynności finansowej oraz elastyczności systemu, a także roli strony samorządowej w dalszym doskonaleniu przyjętych rozwiązań.

Odnośnie stabilności finansowej każdej jednostki, strona samorządowa zwróciła uwagę na to, że – z punktu widzenia jednostki samorządu terytorialnego – równie ważne jak sam poziom dochodów jest ich przewidywalność oraz rozłożenie środków.

– Samorząd nie planuje swoich działań wyłącznie na rok. Budujemy i bardzo mocno opieramy się na wieloletnich prognozach finansowych. Przygotowujemy inwestycje realizowane przez wiele lat. W związku z nimi zaciągamy zobowiązania. Planujemy rozwój usług publicznych i odpowiadamy za stabilność lokalnych finansów. Dlatego stabilność systemu nie oznacza wyłącznie wzrostu dochodów. Stabilność oznacza również możliwość przewidywania ich poziomu, zaufania do danych stanowiących podstawę wyliczeń oraz pewność, że mechanizmy systemowe będą działały w sposób jednolity i sprawiedliwy wobec wszystkich jednostek samorządu terytorialnego – uzasadniał Mieczysław Kieca.

W kontekście silniejszego powiązania dochodów samorządów z podatkami PIT i CIT, strona samorządowa, co do zasady pozytywnie ocenia ten kierunek, ponieważ większy udział dochodów podatkowych wzmacnia związek pomiędzy rozwojem lokalnej gospodarki a sytuacją finansową samorządu. Jednocześnie, pierwszy rok funkcjonowania systemu pokazał, że wzrost dochodów podatkowych nie zawsze przekłada się na wzrost całkowitych dochodów pozostających do dyspozycji danej jednostki.

– Mechanizmy wyrównawcze oraz sposób kalkulacji potrzeb powodują, że pozytywny efekt wzrostu dochodów podatkowych bywa częściowo ograniczany. Dlatego warto spojrzeć na cały system jako na zestaw naczyń połączonych. Nie wystarczy analizować pojedynczych elementów. Należy oceniać efekt końcowy dla konkretnego samorządu – mówił Mieczysław Kieca postulując przy tym umożliwienie JST szerokiego dostępu do informacji, które pozwalają zweryfikować podstawy kalkulacji dochodów z PIT i CIT.

Omówienie zagadnienia dotyczącego alokacji środków publicznych strona samorządowa rozpoczęła od przedstawienia sytuacji miast ma prawach powiatu, które – łącząc obowiązki gminne i powiatowe, a jednocześnie pełniąc funkcje, których znaczenie wykracza daleko poza granice administracyjne samych miast – realizują niezwykle szeroki zakres zadań publicznych. W tym obszarze samorządy przyjęły za kluczowe dwa elementy: poziom udziału w podatkach dochodowych oraz funkcjonowanie mechanizmu wyrównawczego.

Dalsza część relacji w Dzienniku Warto Wiedzieć.