Związek Powiatów Polskich zwrócił się z wnioskiem o uwzględnienie w porządku obrad najbliższego posiedzenia Zespołu ds. Infrastruktury, Urbanistyki i Transportu KWRiST kwestii dotyczącej konieczności podjęcia prac legislacyjnych w zakresie przywrócenia strażom gminnym i miejskim uprawnień do wykorzystywania fotoradarów oraz innych urządzeń rejestrujących. Postulat ten zakłada realizację zadań przy odpowiednio uregulowanej współpracy z Policją oraz Inspekcją Transportu Drogowego i ma służyć ochronie bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz bezpieczeństwa publicznego. 

Jak wskazano we wniosku, impuls do jego złożenia stanowią sygnały napływające z miast na prawach powiatu, według których po wejściu w życie w 2016 roku nowelizacji ustawy Prawo o ruchu drogowym, pozbawiającej straże miejskie uprawnień korzystania z fotoradarów, odnotowano znaczący wzrost naruszeń przepisów ruchu drogowego. Z danych Komendy Głównej Policji wynika, że od tego czasu liczba przypadków przekroczenia prędkości w miastach wzrosła o około 30%, a liczba incydentów związanych z organizacją i przebiegiem nielegalnych wyścigów nawet się podwoiła, w szczególności we Wrocławiu, Warszawie oraz Krakowie. 

W ocenie Związku Powiatów Polskich obecna sytuacja wymaga podjęcia działań legislacyjnych, które zapewniłyby jednostkom samorządu terytorialnego narzędzia pozwalające przeciwdziałać zjawiskom takim jak nocne wyścigi odbywające się na drogach publicznych. We wniosku podkreślono, że inicjatywa nie ma na celu tworzenia nowych źródeł dochodu dla samorządów, lecz koncentruje się na ochronie życia, zdrowia i spokoju mieszkańców oraz na zwiększeniu bezpieczeństwa publicznego i ładu w lokalnych społecznościach. 

Celem realizacji wspomnianych postulatów ZPP proponuje dokonanie stosownych zmian w ustawie Prawo o ruchu drogowym, ustawie o Policji oraz wydanie odpowiedniego rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych i administracji. W szczególności postulowana jest modyfikacja art. 129 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, polegająca na przywróceniu strażom gminnym i miejskim możliwości wykorzystywania urządzeń rejestrujących, tj. fotoradarów oraz odcinkowych pomiarów prędkości. Zakres wykonywania tych uprawnień miałby być określany w uchwale rady gminy oraz uzgadniany z właściwym komendantem powiatowym lub miejskim Policji. 

Zgodnie z propozycją, urządzenia rejestrujące byłyby instalowane w sposób kontrolowany i transparentny, wyłącznie w miejscach faktycznego zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Wskazano przy tym na drogi gminne, powiatowe lub wojewódzkie przebiegające przez obszary zabudowane, lokalizacje, w których Policja stwierdziła lub udokumentowała przypadki nielegalnych wyścigów bądź częstego przekraczania prędkości, a także rejony szkół, przedszkoli, przejść dla pieszych, terenów rekreacyjnych i zabudowy mieszkaniowej. Każda lokalizacja miałaby być zatwierdzana przez Policję na podstawie przeprowadzonych analiz zagrożeń oraz wymagałaby szczegółowego uzasadnienia. 

We wniosku przewidziano również obowiązek przekazywania przez straże gminne i miejskie danych zarejestrowanych przez urządzenia do centralnego systemu teleinformatycznego CANARD (Centrum Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym), prowadzonego przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Rozwiązanie to ma zapewnić spójność danych oraz jednolite procedury egzekwowania kar na terenie całego kraju. 

Dodatkowo zaproponowano, aby dochody z kar pieniężnych nakładanych na podstawie zapisów z urządzeń rejestrujących były dzielone pomiędzy Skarb Państwa a gminy. W opinii wnioskodawcy rozwiązanie to ma potwierdzać, że celem projektowanych zmian nie jest wzrost dochodów samorządów, lecz poprawa bezpieczeństwa pieszych i kierowców nieuczestniczących w nielegalnych procederach. 

Kolejnym elementem propozycji jest zmiana ustawy o Policji poprzez dodanie art. 14c, zobowiązującego Policję do dokonywania, we współpracy ze strażami gminnymi i miejskimi, corocznej oceny lokalizacji urządzeń rejestrujących oraz ich skuteczności w ograniczaniu nielegalnych wyścigów, nadmiernej prędkości i wypadków drogowych. Szczegółowe zasady współpracy, przekazywania i archiwizacji danych oraz tryb ewaluacji miałyby zostać określone w rozporządzeniu. 

W piśmie wskazano, że podobne rozwiązania funkcjonują już w innych państwach europejskich, takich jak Niemcy, Czechy czy Francja. Zdaniem wnioskodawcy ich wdrożenie w Polsce mogłoby przyczynić się do ograniczenia zjawiska tzw. „nocnych rajdów”, zwiększenia bezpieczeństwa w rejonach szkół i osiedli mieszkaniowych oraz odciążenia Policji w zakresie działań prewencyjnych. 

Związek Powiatów Polskich zwrócił się jednocześnie z prośbą o przekazanie stronie samorządowej informacji, czy Ministerstwo Infrastruktury dostrzega potrzebę wprowadzenia zmian w opisanym zakresie, a w przypadku odmiennego stanowiska - czy planowane są inne działania mające na celu skuteczne ograniczenie zjawiska nielegalnych wyścigów w miastach.