Związek Powiatów Polskich przedstawił uwagi do projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (UD439), opracowanego przez Ministerstwo Zdrowia. Projekt datowany jest na 24 lipca 2026 roku. Uwagi zostały przekazane w ramach uzgodnień z Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego.

Stanowisko ogólne

ZPP popiera wprowadzenie przepisów limitujących wysokość wynagrodzeń w sektorze ochrony zdrowia, wskazując że oczekiwanie zmian prawnych w tym zakresie zostało wyrażone w stanowisku Zgromadzenia Ogólnego ZPP z 12 czerwca 2025 roku. Organizacja zaznacza jednocześnie, że przepisy w tym zakresie winny być jednoznaczne i precyzyjne, a zgłaszane uwagi należy traktować nie jako negację samej idei zmian, lecz jako troskę o to, by nowe regulacje były napisane poprawnie, jednoznacznie i w sposób niepozwalający na ich łatwe obchodzenie.

Uwagi dotyczące weryfikacji standardu rachunku kosztów (art. 1 pkt 4 lit. b)

Brak gwarancji procesowych dla świadczeniodawców (dodawany ust. 9). ZPP postuluje doprecyzowanie zasad prowadzenia czynności weryfikacyjnych w zakresie wdrożenia lub stosowania zaleceń dotyczących standardu rachunku kosztów, określenie sposobu ich dokumentowania oraz wprowadzenie procedury kwestionowania wyników weryfikacji przez świadczeniodawcę. Organizacja wskazuje, że działania weryfikacyjne będą miały znamiona postępowania kontrolnego, ale bez zapewnienia świadczeniodawcom jakichkolwiek uprawnień standardowo przewidzianych w tego typu postępowaniach – nie będą oni mieli instrumentów pozwalających na kwestionowanie wyników weryfikacji ani polemikę z AOTMiT. Biorąc pod uwagę potencjalne konsekwencje w postaci kary umownej, ZPP ocenia, że regulacja nie może zostać zaakceptowana.

Powiadamianie o wynikach weryfikacji (dodawany ust. 10). ZPP wskazuje, że o wynikach weryfikacji przede wszystkim powinien być powiadomiony sam świadczeniodawca, którego weryfikacja dotyczyła – zwłaszcza jeżeli Agencja kwestionowałaby prawidłowość stosowania zaleceń.

Kara bez uprzedniego wezwania (dodawany ust. 11). ZPP postuluje, by nałożenie kary było poprzedzone wezwaniem świadczeniodawcy do wdrożenia zaleceń Agencji, a dopiero niewdrożenie zaleceń w wyznaczonym terminie mogło stanowić podstawę do jej nałożenia. Organizacja wskazuje, że przepis w obecnym kształcie jest zbyt daleko idący, zważywszy że informacja z weryfikacji w zakresie prawidłowości stosowania zaleceń w zakresie standardu rachunku kosztów będzie mogła zawierać elementy o charakterze uznaniowym. Ponadto należy założyć, że celem projektodawców nie jest karanie świadczeniodawców, lecz doprowadzenie do prawidłowego stosowania zaleceń.

Uwagi dotyczące limitu czasu pracy personelu medycznego (art. 1 pkt 22 – dodawany art. 132aa)

Niejasny zakres pojęcia „świadczeniodawca" (dodawany ust. 1). ZPP zgłasza wątpliwość, czy intencją Ministerstwa Zdrowia było, aby łączne ograniczenie maksymalnego czasu pracy do dwóch etatów obejmowało również zatrudnienie u świadczeniodawcy, który nie udziela świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Organizacja wskazuje, że projektodawca w drugiej części przepisu posługuje się pojęciem świadczeniodawcy bez dookreślenia, że chodzi o podmioty posiadające umowę z Funduszem, podczas gdy ustawowa definicja świadczeniodawcy z art. 5 pkt 41 ustawy o świadczeniach nie wiąże faktu bycia świadczeniodawcą  z faktem posiadania kontraktu z NFZ. Jednoznaczne rozstrzygnięcie tej kwestii ma znaczenie dla wykładni całego szeregu projektowanych przepisów.

Oświadczenia okresowe (dodawany ust. 2). ZPP pyta, czy jeśli ograniczenie dotyczące łącznego wymiaru czasu pracy dotyczyło zatrudnienia u wszystkich świadczeniodawców, przepis nie powinien przewidywać okresowego składania oświadczeń.

Minimalny wymiar zatrudnienia (dodawany ust. 3). ZPP pyta, czy dopuszczalne będzie połączenie zatrudnienia odpowiadającego w sumie co najmniej połowie etatu, ale realizowanego w różnych zakładach tego samego świadczeniodawcy. Organizacja pyta również, czy Ministerstwo Zdrowia dokonało oceny wpływu skutków wejścia w życie proponowanego przepisu w odniesieniu do obowiązujących umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, które wymagają niższego zaangażowania czasowego personelu niż wynika to z projektowanego przepisu.

Oświadczenia w okresie nieobecności (dodawany ust. 5). ZPP wskazuje, że w przypadku zatrudnienia na podstawie umowy o pracę przepis budzi wątpliwości co do możliwości wymagania od pracownika składania oświadczeń w trakcie zwolnień chorobowych czy urlopów rodzicielskich. Organizacja pyta również, jak na gruncie przepisów prawa pracy oraz przepisów ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia będzie traktowane rozwiązanie umowy w omawianym trybie – np. w kontekście art. 219 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia - nabycie prawa do zasiłku.

Zgoda kierownika na dodatkowe zatrudnienie (dodawany ust. 6). ZPP formułuje szereg pytań: czy zawarcie kolejnej umowy o pracę albo zawarcie nowej umowy na ten sam wymiar/równoważnik czasu pracy  będzie traktowane jak nowe zatrudnienie; czy zgodę mają wyrażać wszyscy kierownicy podmiotów, w których dotychczas zatrudniona była dana osoba; kto ma występować o zgodę – zatrudniany czy zatrudniający; jeżeli zatrudniany tow jaki sposób zatrudniający ma zweryfikować czy nie doszło do odmowy udzielenia zgody przez kierownika innego podmiotu leczniczego; z jakim dniem upływa termin na wyrażenie zgody; czy odmowa będzie mogła być zaskarżana do sądu; czy zwiększenie wymiaru czasu pracy będzie wymagało zgody innych kierowników. 

Zgoda Prezesa Funduszu (dodawany ust. 8). ZPP postuluje: zmianę  Prezesa Funduszu na Dyrektora oddziału Funduszu; wprowadzenie milczącej zgody oraz uregulowanie zasad wydawania zgody (termin, procedura, obowiązek pisemnego uzasadnienia odmowy); doprecyzowanie, czy zgoda może być ponawiana na kolejne okresy; wprowadzenie możliwości czasowego – np. trzymiesięcznego – odstępowania przez kierowników podmiotów leczniczych od zasad określonych w ust. 1–6 w szczególnie uzasadnionych przypadkach na czas potrzebny do zatrudnienia nowego personelu (śmierć pracownika lub nagłe zwolnienie chorobowe).

Zakres podmiotowy (dodawany ust. 9 – wprowadzenie do wyliczenia). ZPP pyta, czy przepis dotyczy wyłącznie osób wykonujących zawód medyczny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o działalności leczniczej, czy również innych zatrudnionych, wskazując na brak precyzji w porównaniu z wcześniejszymi przepisami.

Określanie liczby i rodzaju zadań w umowie (dodawany ust. 9 pkt 1 i ust. 10 oraz art. 3 pkt 2 lit. 4 (w zakresie zmiany art. 27 ust. 4 ustawy o działalności leczniczej). ZPP wskazuje, że w zdecydowanej większości przypadków nie będzie możliwe określenie w umowie liczby zadań związanych z udzielaniem świadczeń, ilustrując to pytaniem, jak określić liczbę zadań lekarza internisty na oddziale geriatrycznym czy pielęgniarki na oddziale onkologicznym. Organizacja zgłasza wątpliwość co do poziomu szczegółowości pojęcia „rodzaju zadań" oraz wskazuje na brak spójności językowej między projektowanym art. 132aa ust. 9 ustawy o świadczeniach (mówiącym o rodzaju zadań) a art. 27 ust. 4 ustawy o działalności leczniczej (mówiącym o zakresie świadczeń zdrowotnych), a także na brak informacji o harmonogramie. ZPP ostrzega, że przepis może uniemożliwić egzekwowanie zadań nieokreślonych szczegółowo w umowie, mimo że zakres zadań pracowników medycznych regulują w dużej mierze przepisy powszechnie obowiązujące.

Stawka godzinowa a wynagrodzenie miesięczne (dodawany ust. 9 pkt 2 oraz art. 132ab ust. 1). ZPP wnosi o rozważenie wprowadzenia alternatywy w postaci możliwości ustalania wynagrodzenia pracowników zatrudnionych na umowę o pracę również w formie wynagrodzenia miesięcznego, a nie wyłącznie stawki godzinowej. Organizacja wskazuje, że wynagrodzenie miesięczne jest standardem przy umowach o pracę, a wprowadzenie wyłącznie stawek godzinowych spowoduje konieczność zmiany całej polityki płacowo-kadrowej w podmiotach leczniczych. ZPP wskazuje ponadto, że w przypadku umów o pracę w wielu przypadkach pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia także wtedy, gdy nie wykonuje zadań służbowych (urlopy szkoleniowe, okolicznościowe, wypoczynkowe), Tymczasem proponowany zapis sugeruje, że jest to wynagrodzenie za wykonywanie zadań. Organizacja pyta również, czy chodzi o stawkę godzinową brutto zasadniczą, czy z dodatkami, wskazując na niespójność terminologiczną między poszczególnymi przepisami projektu.

Nadmiarowa klauzula informacyjna (dodawany ust. 9 pkt 3 i ust. 10). ZPP postuluje skreślenie przepisu jako nadmiarowego, wskazując że jeśli obowiązek przekazywania określonych danych wynika z przepisów rangi ustawowej, nie ma potrzeby dodatkowego zamieszczania tej informacji w umowie.

Uwagi dotyczące limitów wynagrodzeń (art. 1 pkt 22 – dodawany art. 132ab)

Zawyżona stawka godzinowa (dodawany ust. 1). ZPP ocenia zaproponowaną stawkę godzinową wynagrodzenia zasadniczego jako zawyżoną, wskazując że będzie prowadziła do windowania wynagrodzeń lekarzy, którzy obecnie takich stawek nie osiągają. Organizacja ocenia, że jeśli celem projektodawców było ograniczenie wygórowanych stawek, cel ten raczej nie zostanie osiągnięty.

Limity a dodatki i świadczenia dodatkowe (dodawany ust. 2 w związku z ust. 7). ZPP pyta, jaki będzie limit wynagrodzeń w przypadku pracowników mających prawo do dodatku stażowego lub nagrody jubileuszowej, czy dopuszczalne będzie przyznawanie nagród, premii i dodatków motywacyjnych, a także czy dopuszczalne będzie zawarcie umowy o zakazie konkurencji na podstawie art. 101¹ Kodeksu pracy i czy odszkodowanie z tego tytułu wchodziłoby w limity, o których mowa w ust 7. Organizacja podkreśla , że przepisy są niejednoznaczne, natomiast ich literalne brzmienie wskazuje, że nawet jeżeli pracownikowi medycznemu nie będzie w żadnym razie groziło osiągnięcie górnego progu wynagrodzenia zasadniczego i tak będą miały do niego zastosowanie proponowane regulacje., co stanowi bardzo głęboką ingerencję w politykę płacowo-kadrową podmiotów leczniczych.

Benefity nienazwane wynagrodzeniem (dodawany ust. 2). ZPP pyta, jak będą traktowane inne benefity przyznawane osobom zatrudnionym, które nie zostaną przez strony umowy nazwane wynagrodzeniem.

Błąd logiczny w konstrukcji dodatkowego wynagrodzenia (dodawany ust. 3 i 4 w związku z ust. 8). ZPP wskazuje na błąd logiczny: art. 132ab ust. 3 mówi o dodatkowym wynagrodzeniu za wykonywanie zadań innych niż udzielanie świadczeń zdrowotnych, natomiast wprowadzenie do wyliczenia w ust. 8 mówi o maksymalnym wynagrodzeniu miesięcznym z tytułu udzielania świadczeń zdrowotnych. Organizacja pyta, czy zadania niedotyczące udzielania świadczeń mogą być zlecone w odrębnej umowie i jak wówczas obliczać maksymalne wynagrodzenie. ZPP wskazuje, że poziom ogólności przepisów pozostawia absolutną dowolność interpretacji zarówno świadczeniodawcom, jak i podmiotom kontrolującym.

Zbyt wysokie stawki maksymalne (dodawany ust. 7 – uwaga ogólna). ZPP ocenia stawki wynagrodzenia jako zbyt wysokie i postuluje obniżenie maksymalnej miesięcznej stawki wynagrodzenia zasadniczego, tak aby pracodawcy mieli możliwość prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej. Organizacja wskazuje, że obecna propozycja naraża podmioty lecznicze zatrudniające lekarzy na umowę o pracę na roszczenia z tytułu naruszenia przepisów o równym traktowaniu w zatrudnieniu.

Odpowiedzialność za przekroczenie łącznego limitu (dodawany ust. 7 – część wspólna). ZPP wskazuje na niespójność: we wprowadzeniu do wyliczenia mowa jest o świadczeniodawcy z umową o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, natomiast w części wspólnej – ogólnie o świadczeniodawcy. Organizacja pyta, kogo obciążą skutki przekroczenia łącznego limitu i czy podmiot leczniczy będzie ponosił odpowiedzialność finansową, jeżeli to zatrudniony złoży fałszywe oświadczenie o wynagrodzeniu. ZPP ilustruje problem przykładem osoby zatrudnionej w podmiocie bez umowy z NFZ z wynagrodzeniem 80 tys. zł miesięcznie, pytając czy taka osoba może w ogóle być zatrudniona przez świadczeniodawcę posiadającego kontrakt z NFZ.

Jednakowy limit niezależnie od dodatków (dodawany ust. 7). ZPP pyta, czy zamierzone jest ustalenie identycznego limitu maksymalnego łącznego wynagrodzenia zarówno w przypadku przyznania zatrudnionemu dodatków, jak i ich braku. Organizacja ilustruje skutki przykładami: osoba pobierająca w jednym podmiocie ok. 58 tys. zł mogłaby w drugim otrzymać za identyczny wymiar czasu pracy jedynie ok. 19 tys. zł, a w przypadku zatrudnienia w dwóch podmiotach na pełny wymiar z maksymalną stawką godzinową przyznanie dodatków nie byłoby w ogóle możliwe.

Zakres oświadczenia o wynagrodzeniu (dodawany ust. 9). ZPP pyta, czy zamiast składania oświadczenia o łącznym maksymalnym wynagrodzeniu zatrudniany nie powinien składać wyłącznie oświadczenia o nieprzekraczaniu limitów. Organizacja zgłasza też wątpliwość, czy oświadczenie ma dotyczyć tylko wynagrodzenia z tytułu udzielania świadczeń, czy również dodatku za inne zadania. ZPP ostrzega, że ustawa obejmie wszystkie osoby wykonujące zawody medyczne – w tym takie, które nie osiągną poziomu zbliżonego do maksymalnego – w efekcie czego działy kadr i finansowe będą zasypywane oświadczeniami, których treść będą musiały przetwarzać, a które nie będą miały żadnego znaczenia, np. dotyczącymi zwiększenia dodatku stażowego pielęgniarki w innym podmiocie.

Brak trybu postępowania przy przekroczeniu limitu (dodawany ust. 10). ZPP pyta, co kierownik podmiotu leczniczego ma zrobić z informacją o przekroczeniu maksymalnego wynagrodzenia i który z kierowników powinien obniżyć wynagrodzenie. Organizacja wskazuje na brak przepisów określających tryb postępowania w takiej sytuacji, co jest szczególnie istotne wobec przewidzianej w art. 193 odpowiedzialności wykroczeniowej kierownika podmiotu leczniczego.

Uwagi dotyczące odpowiedzialności kierownika (art. 1 pkt 24 – w zakresie art. 93 pkt 11)

ZPP wnosi o doprecyzowanie okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi kierownik podmiotu leczniczego, wskazując jako szczególnie niedookreślone pojęcie „niepodejmowania działań niezbędnych". Organizacja ilustruje problem pytaniem, czy poprzestanie na oświadczeniu pracownika o braku odpowiedzi kierownika innego podmiotu w terminie 14 dni wystarczy do uznania, że kierownik podjął niezbędne działania.
Uwagi dotyczące przepisów przejściowych i vacatio legis.

Art. 4 – przepisy przejściowe. ZPP ocenia przepis jako niepoprawny redakcyjnie i budzący wątpliwości, czy obejmuje również umowy o pracę. Organizacja wskazuje, że przewidziany termin jest nierealny dla przeprowadzenia przez wszystkich świadczeniodawców nowych konkursów, a presja związana z koniecznością pozyskania personelu przed 1 stycznia 2027 roku spowoduje windowanie stawek wynagrodzeń. ZPP wskazuje, że uwzględniając standardowy czas trwania procesu legislacyjnego, termin przypadający za 4,5 miesiąca w zasadzie pozbawiłby świadczeniodawców vacatio legis, i wnosi o przedstawienie realnych do wdrożenia przepisów przejściowych.

Art. 5 – vacatio legis. ZPP ocenia czternastodniowe vacatio legis jako zdecydowanie za krótkie i postuluje, by przepisy wchodziły w życie stopniowo, tak aby nie doprowadzić do załamania się systemu ochrony zdrowia szpitalnego i ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Organizacja wskazuje, że proponowane zmiany będą wymagały zmiany regulaminów wynagradzania lub układów zbiorowych pracy oraz negocjowania i zmiany umów o pracę wszystkich pracowników medycznych. ZPP oczekuje ponadto wprowadzenia s dla wymogu zatrudnienia personelu w wymiarze nie mniejszym niż 0,5 etatu (np. poprzez stopniowe dochodzenie do tego poziomu) oraz zasady, że wymóg uzyskania zgody nie będzie dotyczył już zawartych umów.

Z pełną treścią uwag ZPP można zapoznać się TUTAJ.