Aktualności
18 listopada 2026Echa z prac Zespołu ds. Edukacji, Kultury i Sportu KWRiST
16 listopada br. odbyło się comiesięczne posiedzenie Zespołu do spraw Edukacji, Kultury i Sportu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego (KWRiST). W wyjątkowo długim porządku obrad znalazły się projekty szczególnie istotne dla jednostek samorządu terytorialnego - organów prowadzących szkoły i placówki oświatowe - z uwagi na przewidziane w nich nowe zadania i kompetencje.
Nowe podejście do odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli pod lupą samorządów
Przedłożony do konsultacji publicznych już we wrześniu projekt nowelizacji ustawy - Karta Nauczyciela, jako źródło poważnych zmian w obszarze odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli, został szczegółowo przedstawiony przez Danutę Cierlik z Ministerstwa Edukacji Narodowej. Jak wskazała, uchwalenie nowelizacji ma przyczynić się do większej ochrony nauczycieli, sprawniejszego reagowania w sprawach dotyczących dobra dziecka, a także skrócenia postępowań przed komisjami dyscyplinarnymi. Proponuje się m.in. wprowadzenie terminu wszczęcia postępowania wyjaśniającego przez rzecznika dyscyplinarnego – 7 dni począwszy od dnia, w którym rzecznik otrzymał stosowne polecenie od organu, który go powołał. Projekt przewiduje także możliwość zawieszenia postępowania wyjaśniającego w sytuacji, gdy z uwagi na charakter zarzucanego nauczycielowi przewinienia popełnionego poza terenem szkoły, w tej samej sprawie toczy się postępowanie karne albo postępowanie w sprawach o wykroczenia. Kolejnym obszarem zmian przepisów jest problematyka proporcjonalności narzędzi stosowanych wobec nauczycieli, reakcji na naruszenia oraz wzmocnienia gwarancji procesowych i prawa do obrony. W myśl ustawy zmieniającej dyrektor albo organ prowadzący szkołę będzie mógł skierować do mediacji sprawę, której charakter na to pozwala, tj. dotyczącą deliktu, jakiego dopuścił się nauczyciel, niebędącego jednak przestępstwem. W przypadku podejrzenia popełnienia czynu naruszającego prawa i dobro dziecka podtrzymany będzie jednak obowiązek powiadomienia rzecznika dyscyplinarnego z jednoczesnym poinformowaniem o skierowaniu sprawy do mediacji i jej wyniku. Nową przesłanką umorzenia postępowania wyjaśniającego oraz umorzenia postępowania dyscyplinarnego będzie znikoma szkodliwość społeczna czynu. Nowością będzie także umożliwienie obwinionemu nauczycielowi złożenia wniosku o uznanie za winnego oraz wymierzenia określonej kary bez prowadzenia postępowania dowodowego. Projekt zakłada także wprowadzenie obowiązku zwrotu wynagrodzenia nauczycielowi lub nauczycielowi pełniącemu funkcję dyrektora szkoły za okres zawieszenia. Taki zwrot ma nastąpić w przypadku, gdy postępowanie karne lub postępowanie dyscyplinarne zakończy się umorzeniem z braku dowodów winy albo wydaniem wyroku lub orzeczenia uniewinniającego. Jak podaje projektodawca, zwrot ten będzie obejmował nie tylko wstrzymaną wypłatę części wynagrodzenia zasadniczego, ale również dodatków do wynagrodzenia oraz wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe. Przedstawicielka resortu edukacji udzieliła szczegółowej odpowiedzi na liczne wątpliwości zgłaszane przez organizacje samorządowe, w tym Związek Powiatów Polskich. Odnosząc się do wątpliwości dotyczących ewentualnych kosztów mediacji, zwróciła uwagę, że ma ona charakter dobrowolny, fakultatywny i naprawczy, a przeprowadzić ją będzie mógł zaufany członek szkolnej społeczności (jak chociażby inny nauczyciel). Z tego powodu wynagrodzenie za pełnienie funkcji mediatora nie zostało przewidziane. Wspomniano również o możliwych korzyściach finansowych wynikających z hipotetycznego umorzenia postępowania dopuszczonego w projektowanych przepisach, a tym samym także skrócenia okresów zawieszenia nauczycieli. Resort nie podzielił wyrażanych niekiedy obaw odnoszących się do bezstronności rzeczników dyscyplinarnych. Podkreślił gwarancję bezstronności, jaką ma stanowić kontrola rozstrzygnięć rzeczników dyscyplinarnych przez komisje dyscyplinarne, a także przypomniał o prawie do wniesienia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania wyjaśniającego czy jego umorzeniu bez przeprowadzania dalszych czynności. Konieczność zachowania odpowiedniego poziomu profesjonalizmu i budowy zaufania do tego typu form rozwiązywania sporów podkreślił przedstawiciel ZPP Piotr Majoch, wskazując na zdarzające się przypadki nader uznaniowego podejścia do spraw, w których nauczyciele, obwiniani o dopuszczenie się określonego zaniedbania, sami padają ofiarą nadużyć.
W odniesieniu do przedstawionego powyżej projektu Zespół Edukacji, Kultury i Sportu KWRiST wydał opinię pozytywną – wnosząc przy tym o odniesienie się na piśmie do wcześniejszych uwag. Związek Powiatów Polskich taką odpowiedź już otrzymał.
Dalsza część relacji w Dzienniku Warto Wiedzieć.





